لعاب کاشی چیست؟


لعاب کاشی

لعاب کاشی چگونه است؟

ترکیب لعابها
نقطه ی ذوب لعابها
حال لازم است جهت کنترل نقطه ذوب و تکسچر و عکس العمل در مقابل اضافه کردن اکسید رنگ کننده ترکیبات لعاب را مفصل تر بررسی کنیم.

وقتی دو اکسید در جوار هم در لعاب باشند خیلی و اینکه به طور تک و جدا مصرف شوند. در اکسید را که با نسبت های به خصوصی در کمترین درجه ذوب می شوند یوتکتیک می نامند. این میل ترکیبی مواد به خاطر پایین آوردن درجه حرارت در لعاب سازی امر مهمی محسوب می شود. زیرا از طریق آن قادر می شویم از مواد دیرگداز مواد زودگدازبسازیم . اگر سرامیست میل داشته باشد می‌تواند تجربه زیر را انجام دهد مثلا وایتینگ را می توان در ۳ نسبت با فلدسپات مخلوط نمود
۱۰۰-۷۵
و ۱۰۰-۷۵ و ۵۰-۵۰ مشاهده می شود که فقط ۷۵ قسمت فلدسپات و ۲۵ قسمت وایتینگ خوبی ذوب می شود. در دیاگرام آخر کتاب خاصیت یوتکتیک بین بی سیلیکات سدیم و سیلیس مشاهده می شود. بی سیلیکات سدیم دارای نقطه ذوب ۸۷۴ درجه است و نقطه ذوب سیلیس ۱۷۰۰ درجه است ولی اگر به سیلیس بی سیلیکات سدیم اضافه شود نقطه ذوب پایین می آید یعنی در حدود ۷۸۹ درجه می شود. ترکیبات لعاب را باید کنترل کرد تا در حرارت دلخواه ذوب شود و صاف و آبدار گردد. این نقطه ذوب او لامی تواند با نوع اکسیدهای موجود در لعاب کنترل شود و ثانيا با نسبت اکسیدها بستگی دارد که در اثر حرارت روی هم اثر می گذارند. چون هر لعابی چند اکسید مختلف دارد عکس العمل شیشه ای شدن آن پیچیده است و تعیین درجه ذوب آن از روی ترکیب مواد اولیه لعاب مشکل است ولی فرمول شیمیایی می تواند در مورد تعیین نقطه ذوب آنها به ما کمک کند.
نقطه ذوب لعاب را می توان به طریق زیر نقصان داد
۱. اضافه کردن فلاکسهای فعال مثل اکسید سرب، سود و یا پتاس

۔ کم کردن مقدار سیلیس و آلومینا در لعاب
۳-کم کردن فلاکسهای تنبل نظير باریم و منیزیم
۴-اضافه کردن اکسید کبالت و اکسید مس
۵-بیشتر سائیدن لعاب و ریز شدن دانه های آن
اگر بخواهیم نقطه ذوب را بالا ببریم باید عکس موارد بالا را اجرا کنیم.

طبقه بندی لعابها

در این لعابها موادی سدیم، پتاسیم، ليتيم، به عنوان فلاکس به کار می رود.از قدیم تاکنون جهت تزئین ظروف به کار می رفته است.مانند مصر، ایران و بین النهرین
خواص این لعاب
۱- شیشه ای بودن آن.
۲-نرم بودن و قابلیت خراشيدن
۳۔ مایل به ترک خوردن.
۴-ایجاد رنگهای درخشان با اضافه کردن اکسیدها.

کسید مس در لعابهای قلیائی ایجاد فیروزه ای می کند. فیروزه ای نیز از لعابهای قلیائی است. كبالت در لعاب قلیائی آبی خوش رنگ اکسید منگنز انواعی از بنفش می دهد.
العابهای قلیائی اغلب با گل بدنه سازش ندارد و ترک می خورد در این مورد باید ترکیبات گل را به ترکیبات لعاب نزدیک کرد.
ولی اشکال کار در این است که سدیم و پتاسیم هر دو در آب محلول هستند و منابع دیگری نمی توان یافت که هم غیرقابل محلول باشند و هم بتوانند سدیم یا پتاسيم لعاب را تأمین کنند.
لعابهای قلیائی هم می توانند مات، و هم شفاف باشند. برای تهیه لعابهای قلیائی شفاف باید مقدار آلومینای آن را به حداقل رساند.
لعابهای سربی
لعابهای سربی در درجات ۸۴۰ تا ۱۱۹۰ درجه به کار می رود. لعابهای سربی مزایای زیادی دارد. کشف این لعاب ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد صور گرفته و بسیار حائز اهمیت است. لعابهای سربی تاریخی، در آشورو معابد دوره تانک در چین و ظروف قرون وسطی و آمریکا و ایتالیا ومکزیک مشاهده می شود.
خود اکسید سرب در ۸۸۶ درجه ذوب می شود و ایجادقشری شیشه ای می کند ولی این لعاب بسیار نرم است و قابل دوام نمیباشد.ولی وقتی سیلیس ذوب می شود یک قشر شیشه ای زیبا به وحود می آورد.شیشه های ظریف عینک شیشه های سربی هستند. هر قدر درجه حرارت کمترباشدبایدمقدار سرب را بیشتر بگیریم. وقتی که لعاب سربی در۱۱۹۰درجه ذوب می شودمقداری ازسرب آن ازبین می رود ولعاب نامطلوب خواهدبود.

لعابهای سربی شفاف هستند و برای مات کردن آنها باید از اکسید باریوم استفاده کنیم. لعابهای سربی چون نرم هستند برای ظروف آشپزخانه مناسب نمی باشند. با لعابهای سربی رنگهای خالص میتوان ساخت. اکسید مس باعث سبز شدن آن می شود و به بنفش و آهن خرمائی ایجاد می کند. لعاب سربی وقتی مات می شود رنگ جالبی می گیرد.
اکسید آهن همراه با اکسید قلع در لعاب سربی رنگ زیبایی به می آورد. تنها عیب لعاب سربی در این است که سرب سمی است و به علاوه به مرور زمان تجزیه می شود. نمونه آن را در ظروف دورة هان درچین و اروپای قرون وسطی که در اثر رطوبت و تماس با هوا تجزیه شده اند می توان مشاهده کرد.
لعابهای سربی که در درجات ۱۱۰۰ پخته می شوند نسبتا بادوام هستند و برای ظروف آشپزخانه مناسبند. لعابهای سربی را می توان به طور خام به کار برد زیرا اکسید سرب و بخصوص کربنات سرب (سفید آب )باعث می شود در موقع لعاب زدن یعنی پیش از کوره رفتن لعاب به صورت قشر سختی باقی بماند و در موقع جابجا کردن زخمی نمی شود. ولی اگر مقدار کربنات سرب زیاد باشد در موقع لعاب زدن و پیش از کوره رفتن لعاب ترک برمی دارد ولی این عیب را می توان با اضافه کردن کمی چسب برطرف کرد.
لعابهای سربی در کوره باید با هوا به مقدار زیاد در تماس باشد. اکسید سرب در موقع وجود دود در کوره به سرعت احیا می شود به صورت سرب خالص در می آید وجود حبابها در روی لعاب که حاکی از جوشیدن لعاب است گاهی مربوط به دودزدگی می شود. در کوره ای الکتریکی و کوره هایی که دودندارد لعابهای سربی ایجاد جوش نمی کند.

لعابهای برنی
اکسید بر یکی از فلاکسهای قوی به شمار می رود. مواد طبیعی اکسید بر تولید کند و غیر محلول باشند بسیار کم اند. کوله مانیت غیر محلول است بدین جهت یکی ازموادمعمول وخوب لعاب سازی است.
با اکسید بر می توان لعابهایی با درجات پائین درست کرد. زیرا نقطه در آن ۶۰۰ است ترکیبی از اکسید بر، سود و اکسید سرب لعابهای شفافی درجات پایین به وجود می آورد.
عکس العمل لعابهای برنی نسبت به رنگها بسیار جالب است مثلا اکسل مس در آن ایجاد فیروزه ای متمایل به سبز میدهد. و کبالت آبی بسیار غنی ایجاد می کند. ولی آهن رنگ کدری می دهد و قابل مقایسه با سرب نیست .لعابهای برنی ممکن است شیری رنگی باشند. هنگامی که ترکیبات آهن وارد آن شود رنگ آن متمایل به شیری آبی رنگ می شود. این حالت شیری رنگ را می توان با اضافه کردن مقداری جزئی اکسید مس، روتایل وايله مانیت زیباتر کرد. لعابهائی که مقدار اکسید بر آنها زیاد باشد در موقع ذوب شدن می جوشند وقتی کاملا ذوب می شوند بقایای جوشها در روی لعاب باقی می ماند. این عیب را می توان با اضافه کردن روتایل و اکسید دوزنگ برطرف کرد.
به لعاب بژنی اکسید سرب می زنند و ظرفها را با آن لعاب میدهند.

امیدواریم این مقاله کاشی مفید واقع شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *